Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Jak wynika z rządowego serwisu mapadotacji.gov.pl, w regionie świętokrzyskim od 2004 r. zrealizowano lub jest realizowanych nadal ponad 70 projektów współfinansowanych ze środków Funduszu Spójności Unii Europejskiej. Niektóre z nich to ogólnopolskie projekty, takie jak zakup za ponad miliard złotych 20 nowoczesnych pociągów Flirt3 przez PKP Intercity, które służą również pasażerom z naszego województwa.

Oto siedem największych projektów, które są realizowane w regionie świętokrzyskim:

Podwójny rekord na S7

Najdroższy projekt, według tej bazy danych, to budowa drogi ekspresowej S7 na odcinku od Chęcin do Jędrzejowa. Jego całkowita wartość to około 870 mln zł. Długo można wyliczać, że na 21-kilometrowym odcinku drogi wybudowano kilkanaście wiaduktów i trzy węzły drogowe, ale to tak naprawdę nie oddaje zmian, które odczują kierowcy, gdy inwestycja wreszcie się skończy. Dość powiedzieć, że stara „siódemka” to jedna z pięciu najruchliwszych dróg krajowych w Polsce, dodatkowo o jednym pasie ruchu – jeździło się więc bardzo niebezpiecznie. To właśnie na tym odcinku jest skrzyżowanie z drogą na Radkowice i Chęciny, gdzie często dochodziło do wypadków i kolizji. – Rozwiązania na drogach ekspresowych są bez porównania bezpieczniejsze, choćby bezkolizyjne skrzyżowania – mówi Małgorzata Pawelec, rzeczniczka kieleckiego oddziału GDDKiA w Kielcach.

Brzegi, października 2018 roku. Budowana trasa S7Brzegi, października 2018 roku. Budowana trasa S7 PAWEŁ MAŁECKI

Ale ta inwestycja jest też „naj” z innego, znacznie mniej chwalebnego powodu – opóźnienia. Nowa droga miała być gotowa już pod koniec ubiegłego roku, potem termin kilkakrotnie przesuwano, a ostatni upłynął w czerwcu i znów nie został dotrzymany. Wykonawca, konsorcjum, na czele którego stoi Salini Polska, argumentował, że problem stanowiły kiepska pogoda, opóźnienie przy przełożeniu linii energetycznej koło Chęcin oraz nieprzewidziana konieczność wymiany i wzmocnienia gruntu. Teraz wykonawca i inwestor zapowiadają, że ten odcinek S7 ma być przejezdny do końca roku. Ale inwestycja skończy się później, po wybudowaniu na potrzeby ruchu lokalnego nowego mostu na Nidzie w Brzegach. Na razie udało się rozebrać starą przeprawę.

Więcej takich dróg

Kolejna w zestawieniu jest inna inwestycja drogowa – budowa S7 od Jędrzejowa do granicy województwa małopolskiego. Wart 558 mln zł projekt obejmował budowę niemal 20-kilometrowego odcinka drogi ekspresowej. Inwestycję skończył w zeszłym roku Budimex, a w jej ramach m.in. dobudowano drugą jezdnię na obwodnicy Jędrzejowa oraz wybudowano nową obwodnicę Wodzisławia. Inwestycja, podobnie jak na sąsiednim odcinku Chęciny-Jędrzejów, wiązała się z bardzo dużymi robotami ziemnymi i do dziś kierowcy zwracają uwagę na pokaźny wykop, którym poprowadzono drogę. – To wynika z norm, które musi spełniać droga ekspresowa. Na obu odcinkach konieczne było w niektórych miejscach wykonanie sporych robót ziemnych, tak było np. w okolicach Klemencic – tłumaczy Małgorzata Pawelec z GDDKiA. W efekcie powstał bardzo wygodny i bezpieczny fragment drogi, ostatni tego rodzaju przed dojazdem do Krakowa z Warszawy.

Odpady na paliwo

Wypowiedzenie umowy przez generalnego wykonawcę i wstrzymanie prac, a nawet widmo utraty wielkich pieniędzy dotacji unijnych – tak w „Wyborczej” opisywaliśmy kłopoty z budową w Promniku zakładu unieszkodliwiania odpadów dla miasta Kielce i 17 okolicznych gmin. Inwestycja zakończyła się latem 2016 r., a cały projekt realizowany przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami kosztował ok. 250 mln zł. – Budowa była koniecznością. Wiadomo było, że zmienią się przepisy, a składowisko w Promniku odstawało od standardów współczesnego świata. Należało to zmienić, bo sterta odpadów rosła – wspomina Czesław Gruszewski, wiceprezydent Kielc.

Zakład unieszkodliwiania odpadów w Promniku.Zakład unieszkodliwiania odpadów w Promniku. MICHAŁ WALCZAK

W efekcie powstał jeden z najnowocześniejszych zakładów w kraju. Jego sercem jest sortownia, gdzie trafiają w zasadzie wszystkie odpady komunalne, poza szkłem. A potem są rozdzielane z wykorzystaniem specjalnych sit i kilkunastu separatorów na różne frakcje. – Odzyskujemy z odpadów, co tylko się da, żeby potem wykorzystać na przykład jako paliwo alternatywne w cementowniach – mówi wiceprezydent Kielc.

Pociągi dla czterech województw

To rzadkość, gdy najmniejszy z partnerów przygotowuje program na potrzeby większych i jeszcze jest liderem grupy zakupowej. A tak było w 2013 r., gdy podpisywano umowę na zakup nowoczesnych pociągów Impuls na potrzeby obsługi połączeń międzywojewódzkich realizowanych przez województwa: małopolskie, podkarpackie, śląskie i świętokrzyskie. Liderem grupy był samorząd województwa świętokrzyskiego, który od lat kupował nowy tabor. W efekcie umowy wartej 313 mln zł nowosądecki Newag dostarczył 19 składów, z których sześć wozi pasażerów z województwa świętokrzyskiego.

Pociągi zaprezentowane po raz pierwszy w 2014 r. w Skarżysku, używane są dziś przez Polregio. Nadal robią dobre wrażenie na podróżnych – są wyposażone w klimatyzację, monitoring, gniazda do laptopów, toalety z kranami na fotokomórkę i fotele wykończone ekologiczną skórą. Warto dodać, że niemal równolegle PKP Intercity zakupiło 20 nowoczesnych elektrycznych zespołów trakcyjnych Flirt 3 na potrzeby obsługi połączeń dalekobieżnych m.in. przez Kielce. Ten projekt był wart ponad 1,1 mld zł.

Wreszcie Bobrza jest czystsza

Modernizacja i rozbudowa Oczyszczalni Ścieków „Sitkówka” to najstarszy z największych projektów w regionie, który był współfinansowany z Funduszu Spójności. Pieniądze unijne na wartą w sumie około 240 mln zł inwestycję były zapisane jeszcze w ramach perspektywy na lata 2004-2006. Przebudowa oczyszczalni obsługującej m.in. Kielce była koniecznością – sieć kanalizacyjna rozwijała się, ścieków przybywało coraz więcej, a normy ich oczyszczania stawały się coraz ostrzejsze.

Sitkówka, oczyszczalnia ściekówSitkówka, oczyszczalnia ścieków WODOCIĄGI KIELECKIE

Gdy wreszcie doszło do inwestycji, kilka obiektów wyburzono, a kilkadziesiąt zmodernizowano i wybudowano. Powstały m.in. stacja termicznej utylizacji osadów ściekowych i nowy reaktor biologiczny o wymiarach boiska piłkarskiego. – Technologia zastosowana w zmodernizowanej oczyszczalni do dziś budzi zazdrość operatorów podobnych obiektów w Europie Zachodniej, którzy na modernizację zdecydowali się wcześniej – podkreśla Ziemowit Nowak, rzecznik Wodociągów Kieleckich.

O tym, co oznacza modernizacja, najlepiej widać w rzece Bobrzy, do której trafiają oczyszczone ścieki – znów pojawiły się w niej raki.

Kanalizacja dla 15 tysięcy

Kolejny projekt, „Kompleksowa Ochrona Wód Podziemnych Aglomeracji Kieleckiej” również realizowały Wodociągi Kieleckie. Kosztował prawie 193 mln zł, a dofinansowanie było przyznane w ramach środków na lata 2007-2013.

Tym razem jednak postawiono przede wszystkim na rozbudowę sieci kanalizacyjnej i tym samym ochronę wody, która po przefiltrowaniu przez warstwy gruntu i skał jest wydobywana, żeby trafić do kranów. W praktyce wybudowano m.in. ponad 17 km wodociągów oraz około 182 km sieci kanalizacji sanitarnej, wyremontowano ponad 9 km kanalizacji i wymieniono niemal 6 km wodociągów. W efekcie do sieci kanalizacyjnej podłączono w sumie 15 tys. osób, które wcześniej korzystały np. z szamb.

Wyciągnięto naukę z powodzi

Wiele osób pamięta dramatyczną walkę z powodzią, która w 2010 r. nawiedziła Sandomierz i zalała prawobrzeżną część miasta. Żeby uniknąć podobnej tragedii, w zeszłym roku zaczęła się praktyczna realizacja wartego niemal 200 mln zł projektu „Ochrona przeciwpowodziowa Sandomierza”.

W jego ramach budowane są m.in. przepompownie i zabezpieczone będzie prawie 27 kilometrów wałów na Koprzywiance. Przede wszystkim jednak rozbudowany zostanie wał opaskowy zabezpieczający przed wodami powodziowymi hutę szkła i osiedle mieszkaniowe w prawobrzeżnym Sandomierzu oraz rozbudowany wał przeciwpowodziowy wzdłuż Wisły od ul. Lwowskiej do połączenia z wałem w Koćmierzowie.

– Realizacja inwestycji rozpoczęła się w ubiegłym roku, a jej zakończenie planowane jest pod koniec 2020 r. – zapowiada Magdalena Gala, rzecznik prasowy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, który jest częścią Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

***

Projekt „Future is Now – Przyszłość jest teraz” jest współfinansowany przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) Komisji Europejskiej. Informacje i poglądy przedstawione na tej stronie są wyłącznie opiniami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej. Ani instytucje i organy Unii Europejskiej, ani żadna osoba działająca w ich imieniu nie mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za wykorzystanie zawartych tu informacji.

Sitkówka, oczyszczalnia ścieków

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.